با همه­ گیری ویروس کرونا و مصرف فزاینده آب، کنترل کیفی و ضرورت دسترسی به آب تصفیه شده و سالم اهمیت چشمگیری یافته است. این مطلب با ذکر خلاصه­ای از تلاش­های متخصصان در شناسایی بیماری­‌های ناشی از آب و نیز دستاوردهای اخیر تصفیه آب، چشم‌­اندازی کلی از مسیر طی شده برای دسترسی به آب تصفیه شده و اهمیت تصفیه آب خانگی و صنعتی در پیشگیری و مهار بیماری­‌ها ارائه می‌­دهد.

 

مطالعه کنید:  پنج بیماری که با نوشیدن آب برطرف می‌شود

 

یازده درصد از جمعیت کره زمین هنوز به آب تصفیه شده آشامیدنی دسترسی ندارند و میلیون­ها انسان با بیماری­های ناشی از عدم دسترسی به امکانات تصفیه آب صنعتی و تصفیه آب خانگی دست به گریبانند. این در حالی است که بر نقش انکارناپذیر آب آشامیدنی ایمن و دسترسی­‌پذیر در پرورش سلامت عمومی جوامع همواره تاکید شده است. در کشورهای پیشرفته و در حال توسعه، امروزه به مدد پیشرفت­های علمی و اقتصادی و تکنولوژی­‌های روزآمد دسترسی به آب تصفیه شده از طریق دستگاه­‌های تصفیه آب صنعتی و نیز دستگاه تصفیه آب خانگی ممکن شده است. بهره‌­گیری از آب سالم و تصفیه شده نه فقط برای آشامیدن و رفع تشنگی که در مصارف گوناگونی از جمله آشپزی، شست وشو، بهداشت فردی، آبیاری گیاهان و زمین­های کشاورزی، کاربردهای تفریحی و سرگرمی­‌ساز مانند پارک­های آبی، زمین بازی و ورزش، و نیز در بهره‌­وری­‌های صنعتی بیش از پیش ضرورت یافته است.

آب و ویروس کرونا

این روزها با فراگیر شدن ویروس کرونا، مصرف آب در جهان افزایش چشمگیری یافته است. گرایش همگانی به مصرف گاه بی­رویه آب بار دیگر لزوم بهره­‌وری از آب پاکیزه برای حفظ سلامت جامعه را مورد توجه قرار داده است. بنا بر توصیه متخصصان بهداشت و درمان، شست­وشوی مکرر دست­ها با آب سالم و صابون همچنان بهترین راه پیشگیری از ابتلا به کرونا به شمار می‌­آید. مقابله با ویروس کرونا از طریق شست­وشوی مستمر سطوح و کالاهای خریداری شده نیز استفاده هر چه بیشتر از آب را طلب می‌کند. در این میان با رشد تقاضا و مصرف افزایش یافته­‌ی آب شهری در زمان قرنطینه و فاصله­‌گذاری اجتماعی، ضرورت بازنگری در سیستم‌­های تصفیه آب و کنترل کیفی دستگاه تصفیه آب صنعتی و دستگاه تصفیه آب خانگی برای بالا بردن سطح بهداشت و اعتماد عمومی بیش از پیش اهمیت یافته است.

پژوهشگران بیماری­های عفونی و میکروبیولوژیست‌­ها از ابتدای شیوع بیماری کوید19 که از طریق ویروس کرونا منتقل می‌­شود، آب آشامیدنی و آب جاری در رودخانه‌­های شهرها و نیز آب فاضلاب­‌های درون­‌شهری را مورد مطالعه دقیق آزمایشگاهی قرار دادند تا ردپای احتمالی ویروس کرونا را در آب شناسایی کنند. بر اساس آخرین نتایج منتشر شده، آب تصفیه شده آشامیدنی آلوده به کرونا نبوده و در برابر ویروس­‌ها از جمله ویروس کرونا مقاوم است. اما جمع­‌بندی­‌های اولیه موسسه ملی سلامت عمومی و محیط زیست هلند نشان می­دهد که ویروس کرونای جدید در آب فاضلاب­‌های شهری تشخیص داده شده است. به گفته‌­ی متخصصان، بیماران مبتلا به کوید19 که در نواحی داخلی گوارشی حامل ویروس باشند می­‌توانند از طریق عمل دفع ویروس کرونا را به فاضلاب منتقل و آن را آلوده کنند. بر این اساس هر چه شمار بیشتری از افراد یک منطقه مبتلا به کرونا باشند، درصد آلودگی فاضلاب آن منطقه بالاتر می‌­رود. پژوهشگران بر این باورند که آزمایش آب فاضلاب­‌های درون­‌شهری راهی قابل اطمینان برای درک ابعاد انتشار و گردش ویروس در سطوح کلان شهری است و می‌­تواند در پیش­بینی استمرار حیات ویروس کرونا در ماه‌­های آینده مفید واقع شود.

شست وشوی دست ها با آب سالم و صابون

شست­‌وشوی دست­ها با آب سالم و صابون بهترین راه پیشگیری از ابتلا به ویروس کرونا است.

اهمیت تصفیه آب در مهار بیماری‌­ها

اما انتقال بیماری از طریق آب و چالش انسان با بیماری­‌های ناشی از آب یا آب­زاد (waterborne diseases) قدمتی پیشاتاریخی دارد. آب آلوده یکی از مهم­ترین منابع انتقال بیماری­‌های عفونی و ویروسی در طول حیات بشر بوده است. تصفیه آب اگرچه دستاوردی مدرن بر آمده از جهانی صنعتی است، اما ریشه در تلاش انسان دوران باستان در افزایش کیفیت آب دارد. بر اساس مدارک و مستندات به جا مانده، تصفیه آب در اصل و در آغاز نه به منظور ضد عفونی آب که بر بهبود کیفیت­‌های زیباشناختی آب متمرکز بود؛ شیوه­‌های تقویت طعم و بوی آب آشامیدنی به 4000 سال پیش از میلاد مسیح باز می­‌گردد. نخستین راهکارهای کاهش املاح و رفع تیرگی آب در نوشته‌هایی به زبان­های سانسکریت و یونانی قابل ردیابی است که راه­هایی از قبیل گذراندن آب از زغال چوب، قرار دادن آن در معرض نور خورشید، و جوشاندن و صاف کردن آب را به منظور تصفیه آب نسبی توصیه کرده­‌اند. مصریان نیز در 1500 پیش از میلاد از زاج برای جداسازی ذرات معلق در آب و دستیابی به آب تصفیه شده استفاده می­‌کردند. اما در قرن هجده و از پس همه­‌گیری (epidemic) بیماری وبا بود که ضرورت ضد عفونی آب به عنوان منبع انتقال بیماری­‌های عفونی کشف شد.

بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی، آب آلوده سالانه مرگ حدود یک و نیم میلیون انسان را در کره زمین رقم می­زند. بیماری­‌هایی که از طریق آب منتقل می­‌شوند از میکرو ارگانیسم­‌های پاتوژنی ساری در آب ناشی می­‌شوند. این بیماری­‌ها می­‌توانند از راه آب مصرفی برای حمام کردن، شست و شو، آشامیدن یا از طریق خوراک همجوار با آب آلوده گسترش و انتقال یابند. دستگاه­‌های تصفیه آب که به انواع فیلتر آب و تجهیزات فنی متعددی برای تشخیص و از بین بردن انواع میکروب­‌ها و باکتری­‌ها مجهزند در مهار بیماری­‌های ناشی از آب مانند وبا موفق عمل کردند. نقش عمده تصفیه آب صنعتی در کاهش ابتلا به بیماری­‌های عفونی نیز به امر تصفیه آب و فراهم آوردن دستگاه تصفیه آب اهمیتی قابل توجه بخشیده است. تا آنجا که امروز یکی از اولویت­‌های سازمان بهداشت جهانی و سازمان­‌های همسو با آن ایجاد امکانات و فناوری­‌های تصفیه آب به منظور کاهش ابتلا به بیماری­‌های آب است که تهدیدی جدی در جوامع توسعه نیافته قلمداد می­‌شود.

کمبود آب ناسالم در جهان

بسیاری از مردم جهان به آب تصفیه شده دسترسی ندارند.

تاثیر تصفیه آب بر محیط زیست

با صنعتی شدن غرب و وقوع انقلاب در صنعت مسیر ایجاد تصفیه خانه‌های صنعتی و تولید ماشین­‌آلات و دستگاه­‌های پیشرفته راه را بر تولید انبوه دستگاه تصفیه آب نیز گشود. اگرچه روند ساخت دستگاه تصفیه آب صنعتی و بعدتر دستگاه تصفیه آب خانگی حاصل توسعه صنعتی بود، اما ساخت بی­رویه تاسیسات صنعتی و ابرکارخانه­‌های تولیدی خود به عاملی مهم در آلوده­‌سازی آب بدل شد؛ پسماندهای شیمیایی، زباله­‌های مواد مصنوعی و فاضلاب زیرساخت­‌های عظیم صنعتی به منابع آبی طبیعی و محیط زیست آسیب فراوانی رساندند. بر این مبنا، پژوهشگران و فعالان محیط زیست بر آن شدند تا با برنامه‌­ریزی برای آب­‌های هدررفته، این مایه حیات را به چرخه تولید و مصرف بازگردانند. با شکل­‌گیری «صنعت آب» که به جمع­‌آوری آب فاضلاب­‌ها و انتقال آن به دستگاه تصفیه آب صنعتی یاری می­‌رساند، زباله‌­های آبی کارخانه‌­ها و موسسات صنعتی برای مقاصد کشاورزی و آبیاری بازیافت شدند. بدیهی است که به منظور استفاده دوباره از آب بازیافتی، آب تصفیه شده پس از بازیابی و پیش از رهاسازی در اکوسیستم به طور دقیق و از طریق انواع فیلتر آب کنترل کیفی می‌­شود تا تاثیر مخربی بر محیط زیست بر جا نگذارد.

آینده تصفیه آب

با وجود پیشرفت­‌های روزافزون در زمینه تصفیه آب آشامیدنی و فاضلاب، پژوهشگران بر جست‌­وجوی بدون توقف و مطالعه مستمر عملکرد فناوری‌­های جدید و تاثیر آن بر آب تاکید دارند. کنترل همیشگی آب از آن رو ضروری است که پژوهش‌­های جدید نشان داده است ترکیبات شیمیایی جدید منجر به تولید آلودگی­‌ها و سمومی تازه در ترکیب آب می­‌شوند که پیش از این رصد نشده‌­اند. بنابراین باید همواره برای مواجهه با پاتوژن­‌های نوظهور در میکروارگانیسم­‌ها آماده بود. از مهم­ترین و تازه‌­ترین دستاوردهای تصفیه آب که علم و فناوری را به خدمت گرفته است می­توان به کاربست تکنولوژی نانو و فیلتر نانو (Nanofilteration) به منظور ارتقاء سطح کیفی تصفیه آب آشامیدنی و فاضلاب اشاره کرد.

پژوهش­‌های تازه با توجه به لزوم رعایت بهداشت فردی در دوران فراگیری کرونا که پیش­‌نیاز آن دسترسی به آب تصفیه شده و پاکیزه است، بار دیگر ضرورت استفاده از دستگاه تصفیه آب و انواع دستگاه تصفیه آب خانگی و دستگاه تصفیه آب صنعتی را یادآوری می‌کند. ناگفته پیداست که محصولات تصفیه کننده آب و فیلتر آب نقش بزرگی در سلامت جامعه ایفا می­‌کنند. محصولات ZZ با ارائه دستگاه تصفیه آب خانگی و دستگاه تصفیه آب صنعتی، فیلتر آب و فیلتر دستگاه تصفیه آب می­‌کوشد تا در مسیر ارتقاء سلامت عمومی و کیفیت زندگی افراد جامعه گام بردارد.

 

نویسنده:  رضا ذره پرور
منبع:  ScienceDirect , RIVM , NCBI